บทที่ ๒

posted on 04 Dec 2009 00:51 by sadnaiwannakadeethai

 

สัตว์ในวรรณคดีไทย

กระจง

ชื่อสามัญ  Mouse Deer
ชื่อวิทยาศาสตร์  Tragulus spp.
ชื่อวงศ์  TRAGULIDAE
ชื่ออื่น  ไก้ (เหนือ), กันจิล (มลายู)

                  “กระจง” เป็นกวางขนาดเล็กที่มีดวงตาสดใสเป็นประกาย  และมีเขี้ยวขาวเล็กๆ คู่หนึ่งไว้คอยป้องกันตัว  แต่จะเห็นสัตว์ชนิดนี้ได้ยากมาก  เพราะเป็นสัตว์ระแวงภัยสูง  เมื่อเจอศัตรูจะอาศัยความเร็วหนีเอาตัวรอดทุกครั้ง

ลักษณะจำเพาะ
                กระจง  เป็นสัตว์เคี้ยวเอื้อง  กีบคู่ขนาดเล็ก  ถือว่าเป็นสัตว์กีบคู่ที่มีขนาดเล็กที่สุด  รูปร่างคล้ายกวางแต่ไม่มีเขาทั้งตัวผู้และตัวเมีย  หัวค่อนข้างเล็ก  จะงอยหน้าแหลมคมและแคบ  จมูกไม่มีขน  ขายาวเรียวเล็ก  ใบหูเล็ก  กระจงตัวผู้เมื่อโตเต็มวัยเขี้ยวจะงอกจากขากรรไกรบนยาวยื่นออกมา  ใช้สำหรับป้องกันภัย  ตัวเมียมีเขี้ยวเช่นกันแต่จะสั้นกว่าจนแทบมองไม่เห็น  ในเมืองไทยมีกระจงอยู่ ๒ ชนิด คือ
                กระจงควาย  ขนสีน้ำตาลออกเทาและมีจุดสีเข้มกว่า  กระจายอยู่ทั่วไปที่ใต้คอ  และบนหน้าอกมีแถบสีขาวพาดตามยาว ๕ เส้น
                กระจงเล็ก  ขนสีน้ำตาล  มีแถบยาว ๓ แถบอยู่ที่คอ  ขนใต้คอมีสีน้ำตาลแกมแดง

การดำรงชีวิต
                กระจงร้องเสียงดัง “จี๊ดๆ”  คล้ายหนู  ปราดเปรียวว่องไวมาก  และว่ายน้ำเก่ง  ชอบออกหากินเวลากลางคืน  ตั้งแต่พลบค่ำจนถึงเช้าตรู่  อาหารที่กินคือ ใบไม้  หญ้า  ผลไม้ป่า  ที่ร่วงหล่นตามพื้นดิน  ยอดอ่อนของไม้พุ่มเตี้ย  โดยเฉพาะหญ้าอ่อนที่ผลิตขึ้นใหม่  สัตว์ป่าชนิดนี้ชอบออกหากินตามทุ่งหญ้าหรือชายป่า  และอาศัยอยู่ตามป่าดงดิบมากกว่าป่าโปร่ง  ช่วงเวลากลางวันจะนอนพักผ่อนตามซอกหิน  โพรงไม้  หรือใต้พุ่มไม้ทึบ  เป็นสัตว์ที่ตื่นตกใจง่าย  ปกติชอบอยู่ลำพังตัวเดียว  เว้นแต่ในช่วงฤดูผสมพันธุ์จึงจะอยู่เป็นคู่  ฤดูผสมพันธุ์อยู่ในช่วงเดือน มิถุนายน-กรกฎาคม  ตัวเมียจะตั้งท้องนานประมาณ ๑๔๐ วัน ออกลูกครั้งละ ๑ ตัว

ถิ่นที่อยู่อาศัย
                พบกระจงในประเทศเวียดนาม  ลาว  กัมพูชา  มาเลเซีย อินโดนีเซีย  และในแนวเทือกเขาตะนาวศรี  ในพม่าและไทย

กระจงในวรรณคดีไทย

กระจงกระจิดเตี้ย                 วิ่งเรี่ยเรี่ยน่าเอ็นดู
เหมือนกวางอย่างตาหู                                        มีเขี้ยวน้อยสร้อยแนมสองฯ

กระจงกระจิดหน้า                              เอนดู
เดินร่อยเรี่ยงามตรู                                               กระจ้อย
เหมือนกวางอย่างตาหู                                        ตีนกีบ
มีเคี่ยวขาวน้อยช้อย                                             แนบข้างเคียงสองฯ

(กาพย์ห่อโคลงประพาสธารทองแดง : เจ้าฟ้าธรรมธิเบศ)