ควาย

posted on 04 Dec 2009 01:46 by sadnaiwannakadeethai
ควาย
ชื่อสามัญ : Asiatic Buffalo
ชื่อวิทยาศาสตร์ : Bubalus bubalis
วงศ์ : BOVIDAE
ชื่ออื่น : กระบือ

                 “ควาย”  สัตว์รูปร่างกำยะแข็งแรง มีเขายาวโค้งเป็นอาวุธประจำกาย เป็นแรงงานผู้ซื่อสัตย์ของมนุษย์มานมนาน มนุษย์ใช้แรงงานในการไถนา นอกจากนี้มันยังถูกแทนค่าความซื่อสัตย์ว่า “โง่เขลา” ด้วยเหตูที่เชื่อฟังมนุษย์ ไม่ว่าจะใช้แรงงานหนักหรือเฆี่ยนตีอย่างไรก็ทนได้นั่นเอง
ลักษณะจำเพาะ
                ควายหรือควายบ้าน เป็นสัตว์เคี้ยวเอื้องขนาดใหญ่ เลี้ยงลูกด้วยนม กีบคู่ รูปร่างใหญ่ ลำตัวสีดำหรือเทา หรือขาวอมชมพู (เรียกควายเผือก) มีเขายาวโค้ง ที่ใต้คางและหน้าอกมีขนขาวเป็นรูปง่าม ลักษณะคล้ายควายป่าแต่ตัวเล็กกว่า ควายบ้านมีหลายลักษณะ เช่น   ควายเขาเก คือ ควายที่เขาเฉออกจากกันไม่เข้ารูป  ควายทุย คือควายที่มีเขาสั้นหรือหงิก เป็นต้น
การดำรงชีวิต
                ควายเป็นสัตว์ที่ทนอากาศร้อนไม่ค่อยได้ ชอบแช่ปลักโคลน นิสัยไม่ค่อยดุร้าย และคุ้นเคยกับมนุษย์ อาหารคือ หญ้า พืชใบเขียว  ฟางข้าว เหมือนกับสัตว์เคี้ยวเอื้องทั่วไป ชาวบ้านจะนำควาย ไปผูกล่ามไว้ตามทุ่งนาในหน้าแล้ง หรือปล่อยให้หากินเองตามธรรมชาติโดยไม่ล่าม เรียกว่าควายปละ ในหน้านาจะนำมาผูกไว้ในคอกที่สร้างไว้ แล้วเกี่ยวหญ้าหรือเอาฟางข้าวให้กินแทนการปล่อย เพราะที่นาใช้ปลูกข้าว ตัวมีจะเป็นสัดปีละครั้ง และตั้งท้องราว ๑0 เดือน  ออกลูกคราวละ ๑ ตัว
ถิ่นที่อยู่อาศัย
                พบควายทั่วไปในชุมชนเกษตรกรรม โดยเฉพาะพื้นที่ทำนา เช่น ลาว พม่า เวียดนาม กัมพูชา และในประเทศไทยเลี้ยงมากในแถบภาคอีสาน ภาคกลาง
                เนื่องจากควายเป็นสัตว์เลี้ยงของมนุษย์  จะอาศัยอยู่ตามบ้านที่ทำการเกษตรโดยเฉพาะบ้านที่ทำนาเป็นหลัก ชาวบ้านจะทำคอกไว้ให้ควายอาศัย อาจจะอยู่ใต้ถุนบ้านหรือแยกออกไปต่างหาก
ควายในวรรณคดีไทย
                ไม่เห็นตัววัวควายเป็นชายทุ่ง                    เสียงแต่ยุงริ้นร้องกึกก้องหู
ริมตลิ่งหิ่งห้อยย้อยลำพู                                             สังเกตดูดังหนึ่งเม็ดเพชรรัตน์ฯ
                                                                                                                           (นิราศพระแท่นดงรัง : สุนทรภู่)

                พอเต็มตึงถึงสุนัขกะบากนั้น                                     รอยเขาฟันพฤกษาอยู่อาศัย
เห็นรอยคนปนควายค่อยคลายใจ                               รู้ว่าใกล้ออกดงเดินตะบึงฯ
                                                                                                                                 (นิราศเมืองแกลง : สุนทรภู่)

                บางกระบือเห็นกระบือเหมือนชื่อบ้าน                  แสนสงสารสัตว์นาฝูงกาสร
ลงปลักเปลือกเกลือกเลนระเนนนอน                                  เหมือนจะร้อนรนร่ำทุกค่ำคืนฯ
                                                                                                                                (นิราศพระประถม : สุนทรภู่)
   
                กระบือโคโขล่ร้องเที่ยว                          เขาเสี้ยมเสี้ยวเสียวใจหาย
เลมหญ้าอาหารชาย                                                  ป่าริมทุ่งวุ้งวงเขาฯ   
                กระบือโคโขล่ร้องเที่ยว                           เหลือหลาย
เขาเสี้ยมเสี้ยวเสียวใจหาย                                       ขาดขว้ำ
เลมหญ้าอาหารชาย                                              ริมป่า
ลงล่องท่องท้องน้ำ                                              ปลักแฉ้กลางตมฯ
                                                                             (กาพย์ห่อโคลงประพาสธารทองแดง : เจ้าฟ้าธรรมธิเบศ)




                ควายปรากฏอยู่ในวรรณคดีไทยหลายเรื่อง ส่วนใหญ่จะกล่าวพบในระหว่างการเดินทาง เช่น นิราศหลายเรื่องของสุนทรภู่  กลางถึงการพบเห็นควายบ้านตามชายป่า เป็นสัญลักษณ์บอกว่าเข้าสู่เขตชุมชนแล้ว เป็นที่อุ่นใจของคนเดินทางในสมัยก่อน เพราะต้องเดินทางผ่านป่ารกที่เต็มไปด้วยอันตราย ถ้าเข้าสู่เขตชุมชนจะมีควายของชาวบ้านเป็นเครื่องหมายแสดงเขตปลอดภัย
                นอกจากนี้ควายยังถูกนำมาเป็นเครื่องเซ่นสังเวยในพีกรรมของชนเผ่าหลายกลุ่ม ดังเช่น ราชนิพนธ์ในรัชกาลที่ ๕ เรื่องเงาะป่า ตอนเฒ่าวอมลุกเอาควายเผือกมาเซ่นผีในงานแต่งของฮะเนากับลำหับ เป็นต้น
                การนำควายมาเป็นเครื่องสังเวยนี้มีปรากฏในความเชื่อชาวลัวะหรือละว้าชาวเขาทางภาคเหนือที่จะใช้ควายบูชาผีบรรพบุรุษของเผ่า หรือตามตำนานปู่และย่าแสะก็ใช้ควายเป็นเครื่องเซ่นปู่และย่าแสแทนเนื้อมนุษย์ เป็นต้น

edit @ 5 Dec 2009 00:29:09 by สัตว์ในวรรณคดีไทย

Comment

Comment:

Tweet